Công tác kiểm sát thi hành án hình sự là một trong những khâu công tác thực hiện chức năng kiểm sát các hoạt động tư pháp của Viện kiểm sát nhân dân. Thi hành án hình sự chính là việc thi hành các bản án và quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật, liên quan đến nhiều lĩnh vực như: Thi hành các hình phạt chính như cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ, trục xuất, tù có thời hạn, tù chung thân, tử hình đến các hình phạt bổ sung… Thông qua quá trình kiểm sát thực tế trên địa bàn thành phố Uông Bí, công tác này còn tồn tại một số khó khăn vướng mắc, cụ thể:
– Thẩm quyền ra quyết định thi hành án phạt tù
Điều 343 Bộ luật TTTHS năm 2015 quy định: “Bản án, quyết định và những phần của bản án, quyết định sơ thẩm của Tòa án không bị kháng cáo, kháng nghị thì có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị”.
Điều 364 Bộ luật TTHS năm 2015 quy định: “Chánh án Tòa án đã xét xử sơ thẩm có thẩm quyền ra quyết định thi hành án hoặc ủy thác cho Chánh án Tòa án khác cùng cấp ra quyết định thi hành án”.
Đối với bản án sơ thẩm xét xử từ 2 bị cáo trở lên mà có bị cáo không kháng cáo bản án thì Tòa án cấp sơ thẩm sẽ ra quyết định thi hành án đối với bị cáo không kháng cáo. Tòa án cấp phúc thẩm khi xét xử đã hủy toàn bộ bản án sơ thẩm để điều tra lại do có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm thì chưa có quy định của pháp luật về việc chấp hành án của bị cáo không kháng cáo. Bộ luật TTHS năm 2015 cũng như Luật THAHS năm 2019 đều không có bất cứ điều luật nào quy định về việc hủy quyết định thi hành án. Cơ quan THAHS khi được thông báo về bản án sơ thẩm bị hủy cũng không có căn cứ để giải quyết về việc chấp hành án của bị cáo.
Trong trường hợp này, cần bổ sung quy định của pháp luật về việc chấp hành án của bị cáo không có kháng cáo khi bản án bị hủy và cần có văn bản hướng dẫn liên ngành giữa các cơ quan tư pháp: Tòa án, Viện Kiểm sát và Cơ quan thi hành án.
– Về thi hành quyết định thi hành án phạt tù
Khoản 4 Điều 23 Luật THAHS năm 2019 quy định về việc thi hành quyết định thi hành án phạt tù như sau: “Trường hợp người bị kết án phạt tù đang tại ngoại bỏ trốn thì cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh, cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu ra quyết định truy nã và tổ chức truy bắt; trường hợp người đó có dấu hiệu mắc bệnh tâm thần, bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình thì cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện hoặc cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu thực hiện trưng cầu giám định; trường hợp kết quả giám định xác định người đó mắc bệnh tâm thần, bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình thì cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện, cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu đề nghị Tòa án đã ra quyết định thi hành án quyết định áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh. Trường hợp người bị kết án phạt tù đang tại ngoại chết thì cơ quan THAHS Công an cấp huyện, Cơ quan THAHS cấp quân khu báo cáo Tòa án đã ra quyết định thi hành án để ra quyết định đình chỉ thi hành án.”
Đối với trường hợp người bị kết án phạt tù đang tại ngoại mà bỏ trốn chưa có quy định cụ thể thời gian yêu cầu Cơ quan THAHS Công an cấp tỉnh nơi người bị kết án phạt tù đang tại ngoại ra quyết định truy nã và thời gian Cơ quan THAHS Công an cấp tỉnh phải ra quyết định truy nã. Vì vậy, rất khó cho việc theo dõi, giám sát, kéo dài thời gian thi hành án.
– Về thi hành án treo
Tại khoản 2 Điều 65 BLHS 2015 quy định: “Trong thời gian thử thách, Tòa án giao người được hưởng án treo cho cơ quan, tổ chức nơi người đó làm việc hoặc chính quyền địa phương nơi người đó cư trú để giám sát, giáo dục. Gia đình người bị kết án có trách nhiệm phối hợp với cơ quan, tổ chức, chính quyền địa phương trong việc giám sát, giáo dục người đó”.
Tại khoản 2 Điều 84 Luật Thi hành án hình sự năm 2019 quy định: “Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày ra quyết định thi hành án treo, Tòa án phải gửi quyết định đó cho cá nhân, cơ quan sau đây:
- a) Người được hưởng án treo và người đại diện trong trường hợp người được hưởng án treo là người dưới 18 tuổi;
- b) Viện Kiểm sát cùng cấp;
- c) Cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện nơi Ủy ban nhân dân cấp xã được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo, cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu nơi người được hưởng án treo làm việc;
- d) Ủy ban nhân dân cấp xã, đơn vị quân đội được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo;
đ) Sở Tư pháp nơi Tòa án đã ra quyết định thi hành án có trụ sở”.
Luật THAHS chưa có quy định đầy đủ về việc thi hành chế định án treo trong trường hợp Tòa án giao người bị phạt tù cho hưởng án treo cho cơ quan, tổ chức nơi người đó làm việc, học tập để giám sát, giáo dục.
Hiện tại cũng chưa có văn bản hướng dẫn trong trường hợp này. Do đó, cần sớm có hướng dẫn các nội dung của thi hành án hình sự để đảm bảo sự thống nhất việc áp dụng pháp luật nói chung và áp dụng pháp luật thi hành án hình sự nói riêng.
– Về thi hành cải tạo không giam giữ
Khoản 2 Điều 36 BLHS năm 2015 quy định: “Tòa án giao người bị phạt cải tạo không giam giữ cho cơ quan, tổ chức nơi người đó làm việc, học tập hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người đó cư trú để giám sát, giáo dục. Gia đình người bị kết án có trách nhiệm phối hợp với cơ quan, tổ chức hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc giám sát, giáo dục người đó”
Khoản 2 Điều 96 Luật THAHS cũng quy định: Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày ra quyết định thi hành án phạt cải tạo không giam giữ, Tòa án phải gửi quyết định đó cho cá nhân, cơ quan sau đây:
“a) Người chấp hành án, người đại diện trong trường hợp người chấp hành án là người dưới 18 tuổi;
- b) Viện Kiểm sát cùng cấp;
- c) Cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện nơi Ủy ban nhân dân cấp xã được giao giám sát, giáo dục người chấp hành án, cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu nơi người chấp hành án làm việc;
- d) Ủy ban nhân dân cấp xã, đơn vị quân đội được giao giám sát, giáo dục người chấp hành án;
đ) Sở Tư pháp nơi Tòa án đã ra quyết định thi hành án có trụ sở”.
Luật THAHS chưa có quy định đầy đủ về việc thi hành hình phạt cải tạo không giam giữ trong trường hợp Tòa án giao người bị phạt cải tạo không giam giữ cho cơ quan, tổ chức nơi người đó làm việc, học tập để giám sát, giáo dục. Hiện tại cũng chưa có văn bản hướng dẫn trong trường hợp này nên dẫn đến khó khăn trong việc thi hành án đối với người bị kết án khi Tòa án giao cho cơ quan, tổ chức nơi người đó làm việc, học tập để giám sát, giáo dục.
VKSND TP Uông Bí
Tin tức mới nhất
Viện KSND tỉnh Quảng Ninh triển khai thí điểm phần mềm Quản lý án hình sự
Sáng ngày 07/5/2025, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Quảng Ninh phối hợp với Cục...
Th5
Viện KSND tỉnh Quảng Ninh dự Lễ Công bố Quyết định ân giảm của Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tại Trại tạm giam Công an tỉnh
Sáng 6/5/2025, tại Trại tạm giam Công an tỉnh Quảng Ninh, ông Tạ Thanh Bình...
Th5
Viện KSND tỉnh Quảng Ninh dự Lễ Công bố Quyết định đặc xá năm 2025 tại Trại giam Quảng Ninh và Trại tạm giam Công an tỉnh Quảng Ninh
Trong không khí toàn Đảng, toàn quân, toàn dân phấn đấu lập thành tích chào...
Th5
Tuổi trẻ VKSND tỉnh Quảng Ninh tri ân người có công với Cách mạng nhân kỷ niệm 50 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước
Hòa chung không khí cả nước hướng về kỷ niệm 50 năm ngày Giải phóng...
Th4
Chi bộ Viện kiểm sát nhân dân huyện Đầm Hà đạt thành tích xuất sắc trong công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật của Đảng nhiệm kỳ 2020-2025
Chiều ngày 28/4/2025, Đảng bộ huyện Đầm Hà tổ chức hội nghị tổng kết công...
Th4
Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Quảng Ninh tổ chức Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm 2025
Ngày 28/4/2025, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Quảng Ninh tổi chức Hội nghị sơ...
Th4
Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hạ Long phối hợp với Cơ quan Cảnh sát điều tra xử lý đối tượng gây rối trật tự công cộng
Từ ngày 21/3/2025 đến ngày 18/4/2025, tại khu vực chợ Cái Dăm, thuộc tổ 4,...
Th4
VKSND thành phố Hạ Long tổ chức chuỗi hoạt động tìm hiểu điểm mới của pháp Luật về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ, Luật tư pháp người chưa thành niên; Tuyên truyền pháp luật tại Công ty cổ phần Than Núi Béo
Thực hiện kế hoạch công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật năm...
Th4
Viện kiểm sát nhân dân thành phố Cẩm Phả tuyên truyền pháp luật cho hơn 300 đại biểu phụ nữ
Thực hiện Kế hoạch tuyên truyền pháp luật năm 2025 của Viện kiểm sát nhân...
Th4