Nghị quyết số 205/2025/QH15 về thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ lợi ích công và công lý cho người yếu thế

Ngày 24/6/2025, Quốc hội thông qua Nghị quyết số 205/2025/QH15 về thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công, được thực hiện trong 03 năm (từ ngày 01/01/2026) tại 06 tỉnh, thành phố: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ, Quảng Ninh và Đắk Lắk.Để triển khai thực hiện Nghị quyết, Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, hội có liên quan xây dựng và ban hành Thông tư liên tịch số 09/2025 ngày 03/11/2025 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao, Kiểm toán nhà nước, Thanh tra Chính phủ, Bộ Công an, Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Dân tộc và Tôn giáo; Quy chế phối hợp số 01/2025 ngày 03/11/2025 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội Người cao tuổi Việt Nam, Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, Hội Bảo trợ người khuyết tật và trẻ mồ côi Việt Nam, Hội Bảo vệ thiên nhiên và Môi trường Việt Nam, Hội Khoa học kỹ thuật an toàn thực phẩm Việt Nam, Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam.

1. Một số đối tượng, lĩnh vực được bảo vệ theo Nghị quyết số 205/2025/QH15

1.1. Nhóm đối tượng dễ bị tổn thương được bảo vệ quyền dân sự (gồm quyền nhân thân và quyền tài sản):

(1) Trẻ em (là người dưới 16 tuổi)

(2) Người cao tuổi (là công dân Việt Nam từ đủ 60 tuổi trở lên).

(3) Người khuyết tật (là người bị khiếm khuyết một hoặc nhiều bộ phận cơ thể hoặc bị suy giảm chức năng được biểu hiện dưới dạng tật (gồm khuyết tật vận động; khuyết tật nghe, nói; khuyết tật nhìn; khuyết tật thần kinh, tâm thần; khuyết tật trí tuệ; khuyết tật khác) khiến cho lao động, sinh hoạt, học tập gặp khó khăn).

(4) Phụ nữ đang mang thai hoặc đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi;

(5) Người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi; người mất năng lực hành vi dân sự

+ Người mất năng lực hành vi dân sự là một người do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi.

+ Người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi là người thành niên do tình trạng thể chất hoặc tinh thần mà không đủ khả năng nhận thức, làm chủ hành vi nhưng chưa đến mức mất năng lực hành vi dân sự.

(6) Người dân tộc thiểu số cư trú tại cùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn (là người thuộc đối tượng được trợ giúp pháp lý theo quy định của Luật Trợ giúp pháp lý. Vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn được xác định theo quy định của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ).

1.2. Nhóm lĩnh vực lợi ích công

(1) Đầu tư công: là hoạt động đầu tư của Nhà nước vào các chương trình, nhiệm vụ, dự án và đối tượng đầu tư công khác theo quy định của Luật Đầu tư công.

(2) Đất đai, tài nguyên, tài sản công khác:

+ Bảo vệ lợi ích công trong lĩnh vực đất đai: là bảo vệ chế độ sở hữu, chế độ quản lý và chế độ sử dụng đất công theo quy định của Luật Đất đai.

+ Tài nguyên: gồm tài nguyên đất, tài nguyên nước, tài nguyên rừng, tài nguyên khoáng sản, nguồn lợi ở vùng biển, vùng trời, kho số viễn thông và kho số khác phục vụ quản lý nhà nước, tài nguyên Internet, phổ tần số vô tuyến điện, quỹ đạo vệ tinh, dữ liệu số và các tài nguyên khác do Nhà nước quản lý theo quy định của pháp luật.

+ Tài sản công: là tài sản thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý theo quy định của Luật Quản lý, sử dụng tài sản công.

(3) Môi trường, hệ sinh thái:

+ Môi trường: là các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng đến đời sống, kinh tế, xã hội, sự tồn tại, phát triển của con người, sinh vật và tự nhiên, được bảo vệ theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường.

+ Hệ sinh thái: là quần xã sinh vật và các yếu tố phi sinh vật của một khu vực địa lý nhất định, có tác động qua lại và trao đổi vật chất với nhau, được bảo tồn và phát triển theo quy định của Luật Đa dạng sinh học.

(4) Di sản văn hóa: bao gồm di sản văn hóa vật thể, di sản văn hóa phi vật thể, thuộc sở hữu toàn dân, được xác lập, bảo vệ theo quy định của Luật Di sản văn hoá.

(5) An toàn thực phẩm, dược phẩm

+ An toàn thực thẩm: là việc bảo đảm để thực phẩm không gây hại đến sức khỏe, tính mạng con người theo quy định của Luật An toàn thực phẩm.

+ An toàn dược phẩm: là việc bảo đảm thuốc và nguyên liệu làm thuốc không gây hại đến sức khỏe, tính mạng con người theo quy định của luật Dược.

(6) Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng: là bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng theo quy định của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

2. Về việc cung cấp thông tin vụ việc dân sự công ích

2.1. Trách nhiệm cung cấp thông tin

Cơ quan, tổ chức, cá nhân khi phát hiện hành vi xâm phạm quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc lợi ích công có trách nhiệm thông báo ngay cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền, trách nhiệm khởi kiện (quy định tại Điều 186, 187 Bộ luật Tố tụng dân sự) hoặc Viện kiểm sát.

2.2. Hình thức cung cấp thông tin

(1) Trình bày, nộp tài liệu trực tiếp tại Viện kiểm sát;

(2) Gửi văn bản cung cấp thông tin và tài liệu liên quan qua dịch vụ bưu chính.

(3) Gửi thư điện tử theo thông tin trên Cổng thông tin điện tử Viện kiểm sát nhân dân.

(4) Qua đường dây nóng của Viện kiểm sát được đăng tải trên Cổng thông tin điện tử của Viện kiểm sát nhân dân.

(5) Qua ứng dụng định danh quốc gia (VneID);

(6) Sử dụng ứng dụng số phục vụ tiếp nhận thông tin vụ án dân sự công ích theo hướng dẫn trên Cổng thông tin điện tử của VKSND tối cao.

2.3. Nội dung chính cần cung cấp thông tin

(1) Tên, nơi cư trú, làm việc của cá nhân cung cấp thông tin; tên, trụ sở của cơ quan, tổ chức cung cấp thông tin, người đại diện theo pháp luật của tổ chức; số điện thoại, fax và địa chỉ thư điện tử (nếu có);

(2) Tên, nơi cư trú, làm việc của cá nhân có hành vi vi phạm; tên, trụ sở của cơ quan, tổ chức có hành vi vi phạm; số điện thoại, fax và địa chỉ thư điện tử (nếu có);

(3) Hành vi vi phạm;

(4) Quyền dân sự của chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc lợi ích công bị xâm phạm và thiệt hại;

(5) Việc xử lý, giải quyết của cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm (nếu có);

(6) Đề nghị, kiến nghị Viện kiểm sát về việc xử lý.

Kèm theo thông tin được cung cấp, người cung cấp thông tin cung cấp tài liệu, chứng cứ chứng minh (nếu có).

Phòng 9 – Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Quảng Ninh